Shamonda-like virus bij koeien in Nederland

Bij runderen in Duitsland, Frankrijk en Zwitserland is ruim een maand geleden een nieuw orthobunyavirus uit de Simbu-serogroep aangetoond. Inmiddels kreeg de Gezondheidsdienst voor Dieren ook in Nederland een verdenking op de aanwezigheid van dit virus door steeds meer meldingen van verminderde melkproductie en symptomen zoals diarree en koorts. Hierna is de GD onderzoek gaan doen op een aantal van deze bedrijven en is het virus als eerste gevonden in Oost-Nederland, maar later ook in de rest van het land. Inmiddels hebben we ook de eerste ongunstige uitslagen in ons praktijkgebied, nadat we bloed hebben ingestuurd van verdachte dieren.

Het Shamonda-like virus is een zogeheten orthobunyavirus dat genetisch nauw verwant is aan het bekende Schmallenberg virus. Dit virus veroorzaakte in 2016 voor problemen en is hierna uitgedoofd in ons land. Net als het Schmallenberg virus wordt ook dit nieuwe virus niet rechtstreeks van koe op koe overgedragen, maar verspreidt zich via de steken van knutten. Het virus is niet gevaarlijk voor mensen en vormt geen bedreiging voor de voedselveiligheid van melk of vlees.
Zichtbare symptomen zijn bij meerdere dieren tegelijk hoge koorts (>40 °C) en diarree. Koeien zijn slomer, vreten minder en laten een verminderde melkproductie zien. Te verwachten effecten bij infectie van koeien tijdens de dracht zijn afhankelijk van de drachtlengte. Het varieert van een toegenomen risico op abortus en doodgeboortes, met daarnaast (ernstige) aangeboren afwijkingen aan het centraal zenuwstelsel en bewegingsapparaat.  

Wat kunt u doen? Er is momenteel geen vaccin of specifieke behandeling beschikbaar tegen het virus. De aanpak richt zich dus op:

1. Symptomen bestrijden: bij individuele dieren koorts remmen en het stimuleren van eetlust door te behandelen met Ketofen, Rimadyl, Novem of Finadyne.
2. Knuttenbestrijding: beschermen van de veestapel tegen insecten. Knutten zijn met name actief in de ochtend- en avond schemering. Zorg op deze momenten dus zeker voor voldoende ventilatie. Ook de rest van de dag is ‘luchtverplaatsing’ aan te bevelen om de knutten weg te houden. Tot slot is het verstandig uw vee te behandelen met een insectenwerend middel zoals Deltanil (pour-on) of Butox.
3. Monitoren: Wees extra alert op de combinatie van koorts, acute diarree en productievermindering. Realiseer u dat ook andere aandoeningen dit beeld kunnen veroorzaken (zoals mastitis, baarmoederontsteking of pensverzuring door bijv. hittestress).

 
Wilt u zeker weten of dit speelt bij uw koppel en niet iets anders? Dan kan bij runderen met een acuut ziektebeeld bloed worden afgenomen in te sturen voor PCR-onderzoek. Deze test betreft een Orthobunyavirus-PCR die ook het ‘Shamonda-like’ virus aantoont. Deze test kan (nog) geen onderscheid maken tussen het schmallenbergvirus en ‘shamonda-like virus’.

Met vriendelijke groet,

Karin van Heuven-van Kats, Renske Kempen, Rick Kempener en Sjoerd Malda.