De winter is toch nog ingetreden. Het lijkt erop dat de aankomende periode erg koud zal worden. Voor de schaatsers is dit goed nieuws, voor velen anderen, waaronder sommige diergroepen, zeker niet.

Hierbij enkele tips waarmee uw dieren de koude periode beter kunnen weerstaan.

Kalveren

Door de kou hebben de kalveren meer energie nodig om hun lichaamstemperatuur op peil te houden, daarom;

• Bij pasgeboren kalveren: geef het kalf zo snel mogelijk biest (2 liter) en hang daarna een warmtelamp boven het pasgeboren dier om de vacht op te drogen.
• Verhoog de concentratie melkpoeder in kunstmelk met 10%, dus van ongeveer 125 gram poeder /liter melk naar ongeveer 140 gram poeder/liter melk.
• Verhoog het aantal keer dat de dieren per dag (kunst)melk krijgen naar minimaal 3x en geef minimaal 1 liter per dag extra. Dus van ongeveer 6 liter kunstmelk per dag naar ongeveer 7 liter per dag.
• Het ligbed van het kalf moet schoon en vooral droog zijn, dus strooi de dieren extra in. Als test: ga drie minuten op uw knieën in het hok zitten, heeft u na deze tijd geen koude of natte knieën, dan heeft het kalf dat ook niet!
• Zorg ervoor dat kalveren in de luwte liggen. Dus hokjes met de (dichte) achterkant in de oostenwind.

Melkkoeien

• De drinkbakken in de ziekenstal/afkalfstal willen nog wel eens ongemerkt bevriezen, besteedt hier dus extra aandacht aan.
• Liggende zieke dieren, bijvoorbeeld door melkziekte, verliezen sneller hun warmte. Een koedek kan dit effect sterk verminderen en verbeterd het herstel van de koe.

Succes in deze koude tijd!

Namens het dierenartsenteam,
Ruben Tolboom

Via de website van GD Deventer kunt u zich aanmelden. Ook staat hier meer informatie over het tijdstip en de sprekers. Klik hier voor de website

Vriendelijke groet,
Karin van Kats, Elske van der Mik, Marita Heyman, Bert Gerrits en Ruben Tolboom

Schmallenberg virus

Lees hier het artikel ‘Koe favoriet bij dierenarts Baas’ dat afgelopen vrijdag in de Stentor verscheen.

Wij nodigen alle cliënten uit voor de receptie ter gelegenheid van het afscheid van Arnold Baas.
U bent van harte welkom op vrijdag 6 januari van 14.30 uur tot 18.00 uur in Boode.

Boode, Brink 10 te Bathmen

Hieronder informatie over het Schmallenbergvirus die te vinden is op de website van het ministerie van LEI. In de brief staat dat er een meldingsplicht is, dit geeft vaak wat onrust onder veehouders. Dierenkliniek Deventer adviseert om bij lammeren of kalveren met afwijkingen de Dierenkliniek te bellen, zodat wij kunnen kijken wat vervolgstappen zouden moeten zijn.

Meer schapenbedrijven met misvormd geboren lammeren
Nieuwsbericht | 21-12-2011

Op dit moment zijn er 30 schapenbedrijven bij de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) bekend waar misvormd geboren lammeren zijn aangetroffen. Daarnaast zijn er nog 16 bedrijven die contact hebben opgenomen met de GD omdat zij ook te kampen hebben met verschijnselen die kunnen wijzen op een infectie. Het Centraal Veterinair Instituut (CVI) heeft inmiddels bij 13 van 27 onderzochte lammeren het Schmallenbergvirus aangetoond. In de monsters van twee misvormde kalveren die zijn onderzocht, is het virus niet aangetroffen.

Actuele ontwikkelingen

Dat staat in een brief aan de Tweede Kamer waarmee staatssecretaris Henk Bleker van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie de Tweede Kamer op de hoogte stelt van de actuele ontwikkelingen rond het Schmallenbergvirus. De staatssecretaris heeft op dinsdag 20 december een meldplicht afgekondigd voor misvormde nieuwgeboren herkauwers. De meldplicht geldt ook voor dierenartsen en voor personen die werkzaam zijn in onderzoeksinstellingen. Het doel van de meldplicht is meer te weten te komen over de omvang en de geografische verspreiding van de problemen die worden veroorzaakt door het Schmallenbergvirus.

Overdracht op mensen onwaarschijnlijk
Op basis van de beschikbare informatie concluderen experts van het RIVM dat overdracht van het virus op mensen niet uitgesloten kan worden maar zeer onwaarschijnlijk is. Eerste gegevens over verwantschap van het Schmallenbergvirus met wel bekende virussen wijzen erop dat dit virus alleen herkauwers treft. Informatie van veterinaire instituten geeft aan dat de piek van de infecties bij dieren in augustus/september heeft plaatsgevonden. In die periode zijn geen ongewone klachten bij mensen geconstateerd.
Uit voorzorg wordt aan veehouders, dierenartsen en andere personen die direct contact hebben gehad met afwijkende dieren wel gevraagd om bij ongewone gezondheidsklachten contact op te nemen met de GGD. En zoals altijd geldt de aanbeveling om bij direct contact met dieren de gebruikelijke hygiënemaatregelen in acht te nemen.

Geen ingrijpende maatregelen
Er is op dit moment volgens staatssecretaris Bleker geen aanleiding om ingrijpende maatregelen zoals het ruimen van verdachte of zieke dieren te overwegen. De nu waargenomen verschijnselen zijn het gevolg van een besmetting die al enige maanden geleden heeft plaatsgevonden. De belangrijkste manier waarop virussen die verwant zijn aan het Schmallenbergvirus worden verspreid, is via vectoren (knutten). In deze tijd van het jaar zijn die niet meer actief.

Vaccin
Er wordt maximaal ingezet op de ontwikkeling van een vaccin in samenwerking tussen de onderzoeksinstituten en de farmaceutische industrie, zowel in Nederland als in Duitsland. Desondanks acht de staatssecretaris het mogelijk dat voorafgaand aan de nieuwe periode waarin knutten volgend jaar actief zijn, nog geen vaccin beschikbaar zal zijn.

Binnen de (melk)vee-sector zijn er veel veranderingen aanstaande, deze zijn op vergaderingen van FrieslandCampina, in de media en via onze nieuwsflitsen al eerder geïntroduceerd. Met deze nieuwsflits willen we u hierover nader informeren.

Wat is er nieuw?

In 2012 moet elke melkveehouder verplicht:

1. een bedrijfspecifiek gezondheidsplan (BGP) hebben
2. een bedrijfspecifiek behandelplan (BBP) hebben
3. een contractuele (bilaterale) relatie aangaan met een geborgde rundveedierenarts.

Wat kunt u hiervoor doen?

Als voorbereiding op het invullen van het bedrijfsbehandelplan en bedrijfsgezondheidsplan adviseren wij u het meegestuurde kaartje in te vullen. Dit zorgt ervoor dat we het bedrijfsgezondheidsplan sneller en gerichter kunnen invullen. Ook kunt u in uw Dierenkliniek Deventer map vast kijken naar het bedrijfsbehandelplan wat we een tijd geleden hebben verstrekt. Dit geeft u enig idee over de werkwijze.

Hoe gaat het met de antibiotica?

Dierenkliniek Deventer levert de logboekgegevens van de verstrekte diergeneesmiddelen op uw melkveebedrijf rechtstreeks door naar de Vetcis database. Vanuit deze database kunnen de dierdagdoseringen conform de geldende afspraken binnen de sector uitgerekend worden. Ook kan de hoeveelheid gebruikte 3e keus middelen worden bepaald.
De dierdagdoseringen van uw bedrijf over de jaren 208,2009,2010 en 2011 hebben wij laten berekenen uit onze administratie. Deze kunnen we tijdens het invullen van het BBP en BGP bespreken.

Planning

Vanaf volgende week willen we beginnen met het bespreken van het BGP en BBP. Het bedrijfsgezondheidsplan willen we invullen met behulp van het Vee-online concept. Hiervoor zullen we dus samen met u achter de computer plaatsnemen.
Het invullen van het BBP, BGP en het contract zal op de bedrijven die in de begeleiding zitten tijdens de routinevisites plaatsvinden. Daarnaast kunt u contact met ons opnemen om een afspraak te maken om deze formulieren in te vullen.

Na een heerlijk warme nazomer zullen binnenkort de koeien, pinken en kalveren weer op stal komen. Voordat het zover is moeten een aantal zaken vast op een rijtje gezet worden. Interessant om te weten is of de pinken buiten de groei hebben gehaald die van ze verwacht werd. Hier is een handig instrument voor bedacht en dat is het meten van de borstomvang. Via de dierenkliniek zijn meetlinten en de groeicurve voor jongvee te verkrijgen. Mochten de dieren de verwachte groei niet gehaald hebben dan moet men zich afvragen wat daar de mogelijke oorzaken van kunnen zijn geweest. Daarnaast is het zinvol om de dieren op dracht te controleren zodat eventuele verwerpers opgespoord worden. Een aantal oorzaken van groeivertraging zijn hieronder opgesomd.

Maagdarmwormen en longwormen

Bij koeien komen verschillende soorten maagdarmwormen voor. Naast de maagdarmwormen kan ook de longworm voorkomen. In sommige gevallen kan een zware besmetting tot longontsteking leiden. De verschijnselen bij een besmetting met maagdarmwormen zijn: vermageren, diarree en een doffe stekelige vacht. De specifieke verschijnselen bij een besmetting met  longwormen zijn: hoesten na opjagen, neusuitvloeiing en een versnelde ademhaling. Om er achter te komen of dieren een besmetting met maagdarmwormen/longwormen hebben opgelopen kan mestonderzoek of bloedonderzoek gedaan worden. Aan de hand hiervan kan tevens bepaald worden of het zinvol is om de dieren te ontwormen. Het gebruik van ontwormmiddelen moet terughoudend worden ingezet om te voorkomen dat net als bij de schapen de wormen resistent(ongevoelig) worden voor de gebruikte werkzame stoffen. Ontwormen kan op meerdere manieren de meest voor de hand liggende is de pour-on (vloeistof over de rug gieten) , daarnaast kan men een injectie of een orale oplossing geven. Een longworm-besmetting  kan ook voorkomen bij melkkoeien, het zijn dan vooral de vaarzen die hoesten bij het opstaan of opjagen bijvoorbeeld naar de melkstal.

Pinkengriep

Pinkengriep is een aandoening die vaak in het najaar wordt gezien. Pinkengriep wordt veroorzaakt door virussen (para-influenza3 en BRSV). De virussen zijn eigenlijk altijd wel aanwezig op een melkveebedrijf maar geven geen verschijnselen omdat het afweersysteem van de volwassen dieren de virussen kan onderdrukken. Tot een leeftijd van 1 jaar zijn de kalveren en pinken echter erg gevoelig voor deze virussen en kunnen er ziek van worden. Als de dieren ziek worden van de virussen valt de weerstand weg en kunnen de bacteriën de ziekteverschijnselen nog verergeren. Op stal komen verschillende leeftijdsgroepen bij elkaar. De infectiedruk in de stal gaat daardoor snel omhoog. In het najaar zijn de nachten koud en de dagen relatief warm daarbij is de luchtvochtigheid erg hoog. Dit zijn ideale omstandigheden voor een virus om zich te verspreiden. Om het risico op pinkengriep te minimaliseren kunnen een aantal maatregelen genomen worden.

• Ventilatie optimaliseren
  • Zorg voor voldoende instroom van verse lucht en afvoer van uitgeademde gassen.
  • Voorkom ten allen tijde tocht (luchtsnelheden>0,2 m/s op dierniveau)
• Scheren van de dieren
  • Dieren kunnen na geschoren te zijn de warmte beter afgevenà hebben minder last van hittestress en nemen meer voer op.
• Ent de dieren voordat ze op stal gaan of op het moment dat ze op stal komen. Het is verstandig om dieren tot een jaar leeftijd te enten.
  • Het is goed om per bedrijf een entschema op te stellen i.v.m. specifieke omstandigheden per bedrijf. Enten kan via een neusenting of injectie.
  • Om de infectiedruk op een bedrijf te verlagen is het overigens het meest optimaal om het jaarrond te vaccineren tegen pinkengriep.
• Mochten de dieren de verschijnselen van pinkengriep (sloom, te lage voeropname, neusuitvloeiing, versnelde ademhaling, hoesten en hoge koorts) vertonen neem dan contact op met de dierenkliniek en overleg over de behandeling.

Mineralen voorziening

Uit veel kuilanalyses blijkt dat er wat betreft bepaalde mineralen en sporenelementen (selenium, koper en bijvoorbeeld magnesium) tekorten gevonden worden. Als er aan het jongvee 3-4^e snede wordt gevoerd is het dus extra belangrijk om jongveemineralen bij te voeren of de dieren van bolussen te voorzien. Zeker omdat deze dieren vaak geen brok krijgen. Om te controleren of de dieren voldoende mineralen binnen krijgen kan van 5 dieren bloed onderzoek gedaan worden zodat men weet waar men staat als het om mineralen gaat.

De media heeft de laatste tijd veel aandacht voor het gebruik van antibiotica in de melk)veehouderij. Ook de politiek heeft hierover een standpunt ingenomen. In 2012 zal er 20% minder antibiotica gebruikt moeten worden ten opzichte van het referentie jaar 2009. In 2013 zal dit gebruik zelfs met 50% moeten zijn verminderd. Ook zal er misschien een verbod komen op bepaalde middelen (3^de keuze antibiotica). Staatssecretaris Bleker zal hierover in het najaar besluiten nemen.

3^de keuze middelen

Een vermindering van het antibioticumgebruik kan worden gehaald door aandacht voor de volgende zaken:
1) bewustwording van de gebruikte hoeveelheid
2) kennis over hoe antibiotica te gebruiken
3) kennis over wanneer welke  antibiotica gebruikt moeten worden
4) de inzet van preventieve maatregelen om het gebruik te verminderen.
Hiervoor zijn de volgende instrumenten gemaakt; de dierdagdoseringen, het bedrijfsbehandelplan en het bedrijfsgezondheidsplan.

De dierdagdoseringen is een maat voor de hoeveelheid gebruikte antibiotica op uw bedrijf. In het bedrijfsbehandelplan staat per aandoening het te gebruiken antibioticum, overigens na overleg met u. Als laatste staan in het bedrijfsgezondheidsplan de preventieve maatregelen die op uw bedrijf genomen kunnen worden om het antibioticumgebruik te verminderen. Per 1 april 2012 zal FrieslandCampina controleren of het bedrijfsbehandelplan en het bedrijfsgezondheidsplan op uw bedrijf aanwezig is.

FrieslandCampina heeft daarnaast een cursus verantwoord medicijngebruik gemaakt. Deze cursus zal twee middagen beslaan. Hierbij komen in de eerste middag het bedrijfsbehandelplan, het gebruik van antibiotica en de toedieningswijze van antibiotica aan de orde. Als laatst zal worden gedemonstreerd hoe met eenvoudige technieken bepaalde aandoeningen (o.a. lebmaagverplaatsing) kunnen worden ontdekt. In de tweede middag zal de nadruk liggen op preventieve maatregelen door middel van het bedrijfsgezondheidsplan. Het zijn zeer praktische middagen met veel overleg tussen de veehouders. Een groot gedeelte van onze veehouders heeft zich aangemeld voor deze cursus. Ruben zal waarschijnlijk een groot gedeelte van deze middagen verzorgen.

Dierenkliniek Deventer heeft de volgende planning voor wat betreft het bovenstaande. Eind oktober/begin november  zal de eerste cursusmiddag gegeven worden. Hierna zal de tweede cursusmiddag in december volgen. In december zal ook de start zijn van het bespreken van het bedrijfsbehandelplan en –gezondheidsplan op de bedrijven. Dit overleg zal op het bedrijf plaatsvinden tijdens de bedrijfsbegeleiding of op andere contactmomenten. Het is wel goed te bedenken dat deze bespreking enige tijd zal vergen en dat daarvoor tijd moet worden vrijgemaakt.

De dierdagdoseringen voor uw bedrijf zullen door een onafhankelijke organisatie worden berekend, wanneer deze cijfers bekend worden is nu nog niet duidelijk. Veehouders dit die al zelf willen doen kunnen hun gebruik invullen op de website www3.lei.wur.nl/antibiotica. De Dierenkliniek kan desgevraagd een lijst van de gebruikte medicijnen voor u uitdraaien.

We zullen ervoor zorgen dat iedere melkveehouder per 1 april 2012 zal  voldoen aan de voorwaarden van de FrieslandCampina. Overigens geldt dat melkveehouders die niet leveren aan FrieslandCampina, ook een bedrijfsspecifiek bedrijfsbehandelplan en gezondheidsplan moeten hebben. Uiteraard zullen we ook deze bedrijven bedienen.

Mochten er nog vragen zijn, schroom niet en bel naar de praktijk.

Vriendelijke groet namens,

Arnold Baas, Karin van Heuven van Kats, Marita Heijman, Elske van der Mik, Bert Gerrits en Ruben Tolboom

Inge 1 = deze koe is 14 jaar oud en heeft in haar leven 10.000 kg vet en eiwit geproduceerd in ruim 150.000 liter melk! De koe kreeg een prachtige bloemenkrans om haar nek.

Verder was er ook nog Cl Amotion 5 = deze koe heeft de grens bereikt van 100.000 kg melk produktie. Zij kreeg een mooie sjerp om haar nek. Op de foto staat de trotse familie samen met de koeien. Dierenkliniek Deventer feliciteert familie Stegink-Haarman met deze uitzonderlijke prestatie.

Hoe ziet zonnebrand eruit?

Het betreft meestal maar één of enkele dieren op een bedrijf. Zeer zelden betreft het een heel koppel dieren. Dieren die last hebben van een verbrande huid zijn de eerste dag plotseling sloom, zonderen zich af van de koppel, gaan alleen onder een boom liggen of zoeken verkoeling in de sloot of waterbak?!Bij onderzoek door de dierenarts hebben deze dieren een snelle hartslag en vaak koorts., verder liken ze angstig door de pijn. Vooral de witte delen van de vacht (met daaronder de roze huid) zijn aangetast. De huid is rood, verdikt door vochtophoping en zeer pijnlijk. Soms sterft als gevolg van de verbranding een deel van deze huid af en kunnen de vellen erbij hangen. Vaak blijven er haarloze littekens over.

Zonnebrand treedt vaak op bij leveraandoeningen. In ernstige gevallen van beschadiging van de lever krijgen koeien door zonnebrand geelzucht en laten ze hersenverschijnselen zien, zoals rondjes lopen en duwen tegen voorwerpen.

Runderen met zonnebrand

Oorzaken van zonnebrand?

Het verbranden van de huid van koeien heeft verschillende oorzaken. Mogelijke oorzaken zijn:

•             Overmatige schimmelgroei op lang en vochtig weidegras bij warm (na)zomerweer. Vooral in deze tijd van het jaar is dit de meest voorkomende oorzaak.

•             Planten of chemische stoffen in voer (bijvoorbeeld Sint Janskruid, Bereklauw, kleurstoffen)

•             Leveraandoeningen  tgv schimmels in voer/giftige planten of leverbot

•             Medicijnen: bepaalde middelen zijn belastend voor de lever

•             Erfelijke aanleg

Wat te doen als ze het hebben?

Bel naar de praktijk voor een behandeling van het zieke dier: vaak hebben de dieren langdurige pijnstilling nodig. Verder moeten de dieren direct worden opgestald en liefst in het pikkedonker! Hang hiervoor zwart plastic voor de aanwezige ramen. U kunt ook proberen het dier te koelen met koud stromend water. Bij acute gevallen van zonnebrand verdwijnen de verschijnselen weer. Als door langdurige opname van giftige stoffen de lever is beschadigd, is het rund vaak niet meer te redden. Dit kan worden onderzocht door het nemen van een bloedmonster.

Ernstig aangetaste lever

Oorzaak opsporen en voorkomen van zonnebrand?

Zeker bij meerdere gevallen is het nodig om de oorzaak op te sporen. Bijvoorbeeld met bloedonderzoek om de ernst van een leverbeschadiging te onderzoeken en tevens de prognose voor eht dier duidelijker te krijgen. Daarnaast kan voeronderzoek op giftige planten of schimmels en sectie op dieren of levers uit het slachthuis worden ingezet om de oorzaak te achterhalen. Het is ook mogelijk om in vers gras uit de weide de schimmelsporen te onderzoeken en zo het risico van beweiden op het desbetreffende perceel in te schatten.

Zorg dat er geen giftige planten in uw weilanden voorkomen. Als u hooi, met name natuur- en bermhooi, aankoopt, vraag dan garanties dat er geen giftige planten in zitten. Het is goed te bedenken dat onder warme, vochtige weersomstandigheden schimmels massaal kunnen groeien op dood plantmateriaal. Dit is uiteraard moeilijk te voorkomen. Als deze omstandigheden zich hebben voorgedaan, is het verstandig uw ruwvoer te laten onderzoeken op schimmel.

Schimmelsporen onder de microscoop

Jacobskruiskruid, hoe ziet dit eruit?

In natuurgebieden, wegbermen en extensief beheerde weilanden komt de plant Jacobskruiskruid de laatste jaren steeds vaker voor. Deze (van juni tot en met oktober) geel bloeiende plant is giftig voor herkauwers en paarden (met uitzondering van schapen). De dieren eten in het land bij voldoende voeraanbod de plant niet of nauwelijks. In hooi of kuil blijft de plant giftig en wordt dan wel gegeten. Het is daarom verstandig voor het maaien het land te controleren op de aanwezigheid van Jacobskruiskruid en de planten te verwijderen.

Jacobskruid